Hoạt động giáo dục STEAM là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại, giúp trẻ phát triển toàn diện về nhận thức, ngôn ngữ, thể chất, tình cảm – xã hội và khả năng sáng tạo. Thông qua các hoạt động STEAM, trẻ được trực tiếp trải nghiệm, khám phá, tìm tòi và vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống. Đặc biệt, các hoạt động tạo hình từ những nguyên vật liệu thiên nhiên, gần gũi với trẻ luôn mang lại sự hứng thú và khơi gợi trí tưởng tượng phong phú. Trong đó, hoạt động STEAM “Làm khuôn mặt bắp ngô” là một hoạt động thú vị, giúp trẻ vừa khám phá đặc điểm của bắp ngô, vừa phát huy khả năng sáng tạo, sự khéo léo và óc thẩm mỹ. Thông qua hoạt động này, trẻ có cơ hội tự tay tạo ra những khuôn mặt ngộ nghĩnh, đáng yêu từ bắp ngô và các nguyên vật liệu đơn giản, qua đó hình thành tình yêu thiên nhiên, biết trân trọng những sản phẩm do chính mình làm ra.
Trước khi tổ chức hoạt động, cô giáo chuẩn bị đầy đủ các nguyên vật liệu cần thiết như bắp ngô tươi, hình dán miệng, mắt, dây chun. Các nguyên vật liệu được sắp xếp gọn gàng, khoa học, thuận tiện cho trẻ quan sát và sử dụng, không gian học tập thoải mái để trẻ có thể tự do sáng tạo.
Mở đầu hoạt động, cô giáo tạo hứng thú cho trẻ bằng một trò chơi. Cô đưa ra một bắp ngô và đặt câu hỏi gợi mở: “Đây là gì?”, “Ai có nhận xét gì về chiếc bắp ngô?”, “Ngoài để ăn ra ngô còn để làm gì?”.Thông qua những câu hỏi gần gũi, trẻ được quan sát, nhận xét và chia sẻ những hiểu biết của mình. Cô giáo khuyến khích trẻ mạnh dạn đưa ra ý kiến, không áp đặt câu trả lời, từ đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khả năng tư duy.
Tiếp theo, giáo viên giới thiệu nhiệm vụ STEAM: “Hôm nay, chúng mình sẽ cùng nhau làm những khuôn mặt thật đáng yêu từ bắp ngô nhé!”. Trẻ được quan sát mẫu sản phẩm và nhận biết các bộ phận trên khuôn mặt như mắt, miệng, tóc. Cô gợi ý để trẻ suy nghĩ xem có thể sử dụng những nguyên vật liệu nào để tạo thành từng bộ phận. Bẹ ngô có thể tạo thành mái tóc; bóc hình dán màu đen hình tròn làm mắt, hình trái tim màu đỏ làm miệng. Cô giáo không yêu cầu tất cả trẻ phải làm giống nhau mà khuyến khích mỗi trẻ tự lựa chọn cách thực hiện theo ý tưởng riêng.
Trong quá trình tổ chức hoạt động, cô giáo vận dụng các yếu tố của STEAM một cách linh hoạt và phù hợp với khả năng của trẻ.
- S – Science (Khoa học): Trẻ được khám phá và tìm hiểu về đặc điểm của bắp ngô, quan sát màu sắc của bắp ngô.
- T – Technology (Công nghệ): Trẻ biết lựa chọn và sử dụng nguyên, vật liệu phù hợp để hoàn thành sản phẩm.
- E – Engineering (Kỹ thuật): Trẻ biết cách sắp xếp các bộ phận của khuôn mặt, lựa chọn vị trí đặt mắt, miệng và tìm cách gắn các chi tiết sao cho chắc chắn. Khi một bộ phận bị lệch hoặc chưa dính chặt, trẻ được khuyến khích thử điều chỉnh và tìm cách khắc phục.
- A – Art (Nghệ thuật): Trẻ thể hiện sự sáng tạo thông qua việc lựa chọn màu sắc, trang trí khuôn mặt và kết hợp các nguyên vật liệu. Mỗi sản phẩm có thể mang một biểu cảm khác nhau như vui vẻ, ngạc nhiên, thể hiện trí tưởng tượng và cá tính riêng của trẻ.
- M – Mathematics (Toán học): Trẻ được nhận biết hình dạng, đếm số lượng các chi tiết và xác định vị trí tương đối của mắt, mũi, miệng. Qua đó, trẻ bước đầu hình thành tư duy toán học và khả năng quan sát không gian.
Sau khi đã hiểu nhiệm vụ, trẻ bắt đầu thực hiện sản phẩm của mình. Cô giáo hướng dẫn trẻ lựa chọn bắp ngô hoặc phần vật liệu đã được chuẩn bị sẵn, sau đó xác định lựa chọn các chi tiết trang trí. Trẻ có thể dùng bẹ ngô làm tóc, hình dán để trang trí tạo khuôn mặt. Trong quá trình thực hiện, trẻ được tự do lựa chọn màu sắc, cách sắp xếp và hình thức trang trí theo ý tưởng của bản thân.
Cô quan sát, hỗ trợ khi cần thiết và khuyến khích trẻ tự giải quyết những khó khăn trong khả năng của mình. Khi trẻ chưa biết đặt các bộ phận ở đâu, cô có thể đặt câu hỏi: “Con nghĩ đôi mắt nên đặt ở vị trí nào?”, “Con có thể tạo kiểu tóc nào cho bạn bắp ngô?”. Những câu hỏi này giúp trẻ suy nghĩ, thử nghiệm và tìm ra cách giải quyết vấn đề thay vì chỉ làm theo hướng dẫn có sẵn. Giáo viên cũng động viên trẻ biết chia sẻ nguyên vật liệu, giúp đỡ bạn và giữ gìn vệ sinh trong khi hoạt động.
Điều quan trọng trong hoạt động STEAM không phải là sản phẩm của trẻ phải thật đẹp hay giống hoàn toàn với mẫu, mà là quá trình trẻ được trải nghiệm, khám phá và sáng tạo. Mỗi khuôn mặt bắp ngô đều có nét riêng, phản ánh suy nghĩ và trí tưởng tượng của trẻ. Có trẻ tạo ra khuôn mặt với nụ cười rạng rỡ, có trẻ trang trí mái tóc bằng bẹ ngô, cũng có trẻ kết hợp nhiều màu sắc để làm cho sản phẩm thêm sinh động. Những ý tưởng khác nhau ấy đều đáng được ghi nhận và khích lệ.
Khi trẻ hoàn thành sản phẩm, giáo viên tổ chức cho trẻ trưng bày và giới thiệu thành quả của mình. Trẻ được nói về tên sản phẩm, các nguyên vật liệu đã sử dụng và cách mình tạo ra khuôn mặt bắp ngô. Cô có thể hỏi: “Con đặt tên cho sản phẩm của mình là gì?”, “Con làm như thế nào?” Con thích nhất sản phẩm nào?”. Qua đó, trẻ có cơ hội phát triển khả năng diễn đạt, sự tự tin và kỹ năng giao tiếp trước tập thể. Cô giáo nhận xét, động viên dựa trên sự cố gắng, ý tưởng sáng tạo và tinh thần hợp tác của từng trẻ, đồng thời khuyến khích trẻ biết tôn trọng sản phẩm của mình và của bạn.
Bên cạnh đó, hoạt động còn góp phần giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc tận dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên và vật liệu có thể tái sử dụng để tạo ra sản phẩm hữu ích. Trẻ hiểu rằng những vật liệu quen thuộc xung quanh mình có thể trở thành đồ chơi hoặc tác phẩm nghệ thuật nếu biết sử dụng đúng cách. Giáo viên cũng nhắc nhở trẻ thu dọn dụng cụ, bỏ rác đúng nơi quy định, rửa tay sau khi hoạt. Thông qua hoạt động “Làm khuôn mặt bắp ngô”, trẻ không chỉ được rèn luyện kỹ năng vận động tinh, sự phối hợp giữa tay và mắt mà còn phát triển khả năng tư duy, giải quyết vấn đề, giao tiếp và hợp tác. Hoạt động tạo điều kiện để trẻ học bằng trải nghiệm thực tế, mạnh dạn thể hiện ý tưởng và hình thành niềm vui trong học tập. Đồng thời, cô giáo có thể quan sát khả năng nhận thức, mức độ khéo léo và sự sáng tạo của từng trẻ để có những hình thức hỗ trợ phù hợp.
Có thể nói, hoạt động STEAM “Làm khuôn mặt bắp ngô” là một hoạt động giáo dục bổ ích, gần gũi và phù hợp với trẻ mầm non. Với những nguyên vật liệu đơn giản, dễ tìm, hoạt động đã tạo cơ hội cho trẻ khám phá thế giới xung quanh, phát huy trí tưởng tượng, rèn luyện kỹ năng tạo hình và phát triển các năng lực cần thiết. Thông qua quá trình thực hiện, trẻ không chỉ tạo ra những sản phẩm ngộ nghĩnh mà còn học được cách quan sát, suy nghĩ, thử nghiệm, hợp tác và tự tin chia sẻ ý tưởng của mình. Với việc thường xuyên tổ chức các hoạt động STEAM phong phú, hấp dẫn và gắn liền với cuộc sống, trẻ sẽ có thêm nhiều cơ hội trải nghiệm, khám phá, nuôi dưỡng niềm yêu thích học tập và phát triển toàn diện theo đúng mục tiêu giáo dục mầm non.